မြန်မာ သစ်တော၊ နိုင်ငံရေးအဖွဲ့များနှင့် ဈေးကွက် စီးပွားရေး
မြန်မာ သစ်တောနှင့် သဘာဝအရင်းအမြစ်
မှန် မှား မှား မှား မှန်
စက်ယန္တရား သစ်တော ပိုင်ဆိုင်မှု ၁၉၄၀ သဘာဝဓာတ်ငွေ့
(က) (ခ) (က) (ဂ) (ခ)
– သမပိုင်းသစ်တောများတွင် မြေထဲပင်လယ်သစ်တော၊ သမပိုင်းရွက်ပြန့်တော၊ ရွက်ပြန့်နှင့် ထင်းရှူးရောနှောတော၊ ထင်းရှူးတောများ ပါဝင်သည်။
– လုပ်ငန်းအရွယ်အစားဆိုသည်မှာ ငွေကြေးရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုပမာဏ၊ လုပ်သားဦးရေနှင့် ထုတ်လုပ်မှု ပမာဏကို ဆိုလိုသည်။
– အဓိကကုန်သွယ်ဖက်နိုင်ငံများမှာ ကနေဒါ၊ မက္ကဆီကို၊ တရုတ်၊ ဂျပန်၊ ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်း၊ ဂျာမနီ၊ တောင်ကိုရီးယားနှင့် နယ်သာလန်နိုင်ငံများဖြစ်သည်။
– ထင်ရှားသည့် သစ်တောထွက်ပစ္စည်းများမှာ သစ်ပျော့ဖတ်၊ သစ်သားကုန်ကြမ်းများ၊ သစ်သားပြားများ၊ အထပ်သား၊ စက္ကူ၊ အခင်းများနှင့် ပရိဘောဂပစ္စည်းများဖြစ်သည်။
– ခြောက်သွေ့တောများသည် အပူပိုင်းဒေသတွင် မိုးရေချိန် ၅၀၀ မီလီမီတာနှင့် ၁၀၀၀ မီလီမီတာအကြား ရရှိသော ဒေသများတွင် တွေ့ရသည်။ ဤသစ်တောများကို အိန္ဒိယအလယ်ပိုင်း၊ မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်း၊ ထိုင်းနိုင်ငံအလယ်ပိုင်းနှင့် အရှေ့ပိုင်း၊ ဩစတြေးလျနိုင်ငံမြောက်ပိုင်း၊ ဘရာဇီးအရှေ့မြောက်ပိုင်း၊ ဗင်နီဇွဲလားမြောက်ပိုင်း စသည့်ဒေသများတွင် တွေ့ရသည်။
အဓိကပေါက်ပင်များမှာ ရှား၊ ထနောင်း၊ သန်း၊ ဒဟတ် စသည့် ဆူးပါသောအပင်များဖြစ်သည်။ ရှားနှင့် ထနောင်းကို လယ်ထွန်ကိရိယာများတွင် အသုံးပြုကြပြီး ၎င်းတို့၏ အခေါက်များကို ဆိုးဆေးပစ္စည်းအဖြစ် အသုံးပြုသည်။ ခြောက်သွေ့တောမှ အပင်များကို ထင်း၊ မီးသွေးအဖြစ်လည်း အသုံးပြုသည်။
– သစ်တောပြုန်းတီးမှုဖြစ်ရသည့်အကြောင်းရင်းများမှာ စားကျက်များနှင့် စိုက်ပျိုးမြေများ တိုးချဲ့ခြင်း၊ မြို့ပြတိုးချဲ့ခြင်း၊ အခြေခံအဆောက်အအုံများပြောင်းလဲလာခြင်းနှင့် ကျွန်းသစ်ထုတ်ယူခြင်းတို့ကြောင့် ဖြစ်သည်။ မတော်တဆတောမီးလောင်ကျွမ်းခြင်းသည်လည်း သစ်တောပြုန်းတီးရသည့် အခြားအကြောင်းရင်း တစ်ခုဖြစ်သည်။
ဤသိုသစ်တောပြုန်းတီးမှုများကြောင့် လေထုအတွင်း ကာဗွန်ဒိုင်အောက်ဆိုဒ်ကို ဖန်လုံအိမ်ဓာတ်ငွေ့အဖြစ် ထုတ်လွှတ်သကဲ့သို့ဖြစ်ကာ ရာသီဥတုဖောက်ပြန်မှုအန္တရာယ်တိုးမြှင့်စေသည်။ ထိုပြင် ကမ္ဘာကြီး ပူနွေးလာမှုကို များစွာပံ့ပိုးပေးလျက်ရှိပြီး ကမ္ဘာ့ရာသီဥတုအပေါ် အကျိုးသက်ရောက်မှုများရှိစေသည်။ အပူပိုင်း မိုးသစ်တောအတွင်းရှိ တိရစ္ဆာန်များ၊ သစ်ပင်ပန်း မျိုးစိတ်များ၊ ဆေးဘက်ဆိုင်ရာအပင် မျိုးစိတ်များ စသည့် ဇီဝမျိုးစုံ မျိုးကွဲများစွာကိုလည်း ဆုံးရှုံးမှုဖြစ်ပေါ်စေသည်။
နယ်ပယ်ဆိုင်ရာ အဖွဲ့အစည်းများနှင့် နိုင်ငံများ
ပါတီ၊ ပြည်သူ့လွှတ်တော်၊ အာရှဖွံ့ဖြိုးရေးဘဏ်၊ ဘရစ်စ်ပလပ်စ်၊ အရှေ့တောင်အာရှနိုင်ငံများအသင်း (အာဆီယံ)
(က) (က) (က) (ဂ) (ဂ)
– ရှန်ဟိုင်းပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးအဖွဲ့ (SCO – Shanghai Cooperation Organization) သည် ဥရောပအာရှဒေသမှ နိုင်ငံများကြား နိုင်ငံရေး၊ စီးပွားရေးနှင့် လုံခြုံရေးဆိုင်ရာ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုများ ပြုလုပ်ရန် ဖွဲ့စည်းထားသော ဒေသဆိုင်ရာ အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုဖြစ်သည်။ SCO ကို တရုတ်၊ ရုရှား၊ ကာဇက်စတန် (Kazakhstan), ကာဂျစ်စတန် (Kyrgyzstan), တာဂျီကစ်စတန် (Tajikistan) စသည့် နိုင်ငံများက ၁၉၉၆ ခုနှစ် ဧပြီလ ၂၆ ရက် တွင် စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
– ဘရစ် (BRIC) ဆိုရသည့် အတိုကောက်ကို ဗြိတိန် စီးပွားရေး ပညာရှင် Jim O’Neill က ၂၀၀၁ ခုနှစ်တွင် စီးပွားရေး တိုးတက်နေသည့် နိုင်ငံများဖြစ်သည့် ဘရာဇီး (Brazil), ရုရှား (Russia), အိန္ဒိယ (India) နှင့် တရုတ် (China) တို့ကို ရည်ညွှန်းပြီး ပထမဆုံးအသုံးပြုခဲ့သည်။ BRIC အဖွဲ့ကို ၂၀၀၆ ခုနှစ်တွင် ပိုမို တိုးချဲ့အဖွဲ့အဖြစ် ထူထောင်ခဲ့ပြီး ၂၀၁၀ ခုနှစ်တွင် တောင်အာဖရိက (South Africa) ထပ်မံဝင်သောအခါ BRICS ဟုအမည်ပြောင်းလဲခဲ့သည်။
– တရုတ်ကွန်မြူနစ်ပါတီ (CCP – Chinese Communist Party) ဦးဆောင်သော တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ (People’s Republic of China) ကို ၁၉၄၉ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၁ ရက် တွင် ထူထောင်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်မှစ၍ တရုတ်တွင် တစ်ပါတီစနစ်နှင့် လွှတ်တော်စနစ်ကို စတင်ကျင့်သုံးခဲ့သည်။ တရုတ်နိုင်ငံ၏ အမြင့်ဆုံး အာဏာပိုင်အဖွဲ့မှာ အမျိုးသားလွှတ်တော် (NPC – National People’s Congress) ဖြစ်သည်။
မော်စီတုန်း (Mao Zedong) သည် သောဝန်ကြီးချုပ်နှင့် အာဏာပိုင်အဖွဲ့အား ဦးဆောင်ခဲ့သည်။ ၁၉၅၄ ခုနှစ်မှ ၁၉၇၀ ပြည့်နှစ်အထိ (၁၉၅၄ ခုနှစ် အခြေခံဥပဒေအရ) မော်စီတုးန်သည် နိုင်ငံတော် သမ္မတ၏ တာဝန်ကို ဖော်ဆောင်ခဲ့သည်။ ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ် ချူးအင်လိုင်း (Zhou Enlai) မှ ဝန်ကြီးချုပ် တာဝန်ယူခဲ့သည်။
မော်စီတုန်း ကွယ်လွန်ပြီး ၁၉၇၆ ခုနှစ်နောက်ပိုင်းတွင် ဟူয়া ကိုဖင် (Hua Guofeng) သည် ပါတီဗဟိုကော်မတီ ဥက္ကဋ္ဌ ဖြစ်လာခဲ့ပြီး ဒင်ရှျားဖင် (Deng Xiaoping) သည် ဒုတိယ ဥက္ကဋ္ဌ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ဒင်ရှျားဖင်သည် ၁၉၈၀ ပြည့်နှစ်များတွင် ပါတီအတွင်း အာဏာသိမ်းပိုက်ခဲ့ပြီး ၁၉၉၃ ခုနှစ်တွင် ကျန်စီမင်း (Jiang Zemin) ကို ကြီးကြပ်အဖြစ် တာဝန်ပေးခဲ့သည်။ ကျန်စီမင်း နောက်ပိုင်း ဟူကျင်တောင်း (Hu Jintao) သည် ၂၀၀၃ ခုနှစ်မှ ၂၀၁၃ ခုနှစ်အထိ ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သော်လည်း ၂၀၁၃ ခုနှစ်တွင် ရှီကျင့်ဖျင် (Xi Jinping) သည် နိုင်ငံတော် သမ္မတအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်လာပါသည်။
စျေးကွက် အခြေအနေ နှင့် စီးပွားရေး အဓိပ္ပာယ်
– မှား မှား မှန် မှန်
– ရောင်းချသူများသည် ထုတ်ကုန်တွင် လုပ်ငန်းတစ်ခုချင်းစီ စံသတ်မှတ်ထားသော အပြည့်အဝအစား မထိုးနိုင်သော ထုတ်ကုန်များ ပေးသည်။
-(ခ) (က) (က) (ခ)
– ဘောဂဗေဒဘာသာရပ်တွင် ဝယ်သူနှင့် ရောင်းသူ အချင်းချင်း ဆက်သွယ်ရန် ထိရောက်သော စီမံခန့်ခွဲမှုမျိုးကို ဈေးကွက် ဟု အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်သည်။
– ခွဲခြားခြင်းရှိသော အိုလီဂိုပိုလီဈေးကွက် ဆိုသည်မှာ ဈေးကွက်တွင် လုပ်ငန်းများက ထုတ်လုပ်သော ကုန်စည်အမျိုးအစားများ တူသော်လည်း အရည်အသွေး၊ စွမ်းရည်နှင့် သွင်ပြင်အရွယ်အစား စသည်များကွဲပြား၍ နီးစပ်စွာ အစားထိုးနိုင်သည့် သဘောတရားရှိခြင်းကို ဆိုလိုသည်။
– တစ်ဦးချုပ်ဈေးကွက် ဆိုသည်မှာ ပြည်တွင်းဈေးကွက် သို့မဟုတ် ဒေသဈေးကွက်ကဲ့သို့ နယ်နိမိတ် တိတိကျကျ သတ်မှတ်ထားသော ဈေးကွက်တစ်ခုတွင် ထုတ်ကုန် ထုတ်လုပ်ရောင်းချသော လုပ်ငန်းတစ်ခုတည်းသာရှိပါက ဤသို့ အမည်ပေးသည်။
– ရိုးရိုးအိုလီဂိုပိုလီဈေးကွက် ဆိုသည်မှာ ရောင်းသူ အနည်းငယ်သာ ပါဝင်ပြီး တစ်သားတည်း သို့မဟုတ် စံသတ်မှတ်ထားသည့် ကုန်စည်များကိုသာ ယှဉ်ပြိုင် ရောင်းချသော၊ ထုတ်ကုန်ခွဲခြားမှု အနည်းငယ်သာ ရှိသော ဈေးကွက်ကို ဆိုလိုသည်။
– တစ်ဦးချုပ်လုပ်ငန်းများ ပြိုင်ဆိုင်သောဈေးကွက် သည် ရောင်းချသူ အရေအတွက် အများအပြားရှိပြီး ရောင်းချသူတိုင်းသည် ၎င်း၏ ပြိုင်ဘက်များ၏ ထုတ်ကုန်များနှင့် အမျိုးအစား ဆင်တူသော်လည်း အပြည့်အဝ အစားထိုး၍မရနိုင်သည့် ကုန်စည်များကို ထုတ်လုပ်ရောင်းချသော ဈေးကွက်ဖြစ်သည်။
– လုပ်ငန်းအရွယ်အစားဆိုသည်မှာ ငွေကြေး ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုပမာဏ၊ လုပ်သားဦးရေ နှင့် ထုတ်လုပ်မှု ပမာဏတို့ကို ရည်ညွှန်းသည်။
အပြည့်ပြိုင်ဆိုင်မှုရှိသော ဈေးကွက်၏ အင်္ဂါရပ်များ
– ဤဈေးကွက်အမျိုးအစား၏ အရေးကြီးသော အင်္ဂါရပ်များကို အောက်ပါအတိုင်း ဖော်ပြထားသည်။
(က) ဝယ်သူနှင့် ရောင်းသူ အများအပြား ရှိခြင်း။
ဝယ်သူနှင့် ရောင်းသူ မြောက်မြားစွာပါဝင်နေသောကြောင့် မည်သည့် ဝယ်သူ သို့မဟုတ် ရောင်းသူ တစ်ဦးတစ်ယောက်ကမျှ ဈေးကွက်၏ ပေါက်ဈေးနှင့် စုစုပေါင်း ရောင်းချမည့် အရေအတွက်ကို လွှမ်းမိုးနိုင်မည်မဟုတ်ပါ။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ယင်းဈေးကွက်တွင် ဝယ်သူနှင့် ရောင်းသူတိုင်းသည် ဈေးကွက်ရှိ စုစုပေါင်း ကုန်စည်အရေအတွက်၏ အလွန်သေးငယ်သော ပမာဏကိုသာ ဝယ်ခြင်း၊ ရောင်းခြင်းသာ ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ၎င်းဈေးကွက်တွင် ရောင်းသူများသည် မိမိတို့၏ ကုန်စည်များကို ဈေးကွက်ပေါက်ဈေးဖြင့်သာ ရောင်းချနိုင်၏။
(ခ) တစ်သားတည်းတူညီသော ထုတ်ကုန်များ။
ဈေးကွက်တွင် လုပ်ငန်းများက ထုတ်လုပ်ရောင်းချသော ထုတ်ကုန်များသည် တစ်သားတည်းဖြစ်သည်။ ကုန်စည်သည် တစ်သားတည်းဖြစ်နေသောကြောင့် ဝယ်သူသည် မည်သည့် လုပ်ငန်းမှ ထုတ်လုပ်သည့် ကုန်စည်ကို ဝယ်ယူသည်ကို ခွဲခြား၍ သိရှိ၍မရပါ။ ဝယ်သူနှင့် ရောင်းသူ မြောက်မြားစွာ ပါဝင်နေခြင်း၊ တစ်သားတည်းတူညီသော ထုတ်ကုန်များကိုသာ ထုတ်လုပ်ရောင်းချရခြင်းကြောင့် အပြည့်ပြိုင်ဆိုင်မှုရှိသော စျေးကွက်ရှိ လုပ်ငန်းအသီးသီးသည် ဈေးနှုန်းကို လက်ခံရောင်းချသူ (price-taker) ဖြစ်ကြသည်။ ဝယ်လိုအားမျဉ်းကွေး (demand curve) သို့မဟုတ် ပျမ်းမျှဝင်ငွေမျဉ်းကွေး (average revenue curve) သည် အလျော့အတင်း အပြည့်အဝရှိသောကြောင့် ၎င်းမျဉ်းကွေးသည် အရေအတွက်ပြင်ဝင်ရိုးနှင့် အပြိုင် အလျားလိုက်မျဉ်းဖြင့် ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် အပြည့်ပြိုင်ဆိုင်မှုရှိသော ဈေးကွက်အောက်တွင် လုပ်ငန်းတစ်ခုသည် မည်သည့် ထုတ်ကုန်ပမာဏကိုမဆို ဈေးကွက်ပေါက်ဈေးဖြင့်သာ ရောင်းချနိုင်သည်။
(ဂ) လုပ်ငန်းများ လွတ်လပ်စွာ ဝင်ထွက်နိုင်ခြင်း။
လုပ်ငန်းတိုင်းသည် ဈေးကွက်အတွင်း သို့ လွတ်လပ်စွာ ဝင်နိုင်၊ ထွက်နိုင်သည်။ ဈေးကွက်တွင် အမြတ်များ ဖန်တီးနိုင်ပါက လုပ်ငန်းသစ်များသည် ၎င်းအမြတ်များကို ရရှိရန် ဈေးကွက်ထဲသို့ အလွယ်တကူ ဝင်နိုင်သည်။ ထိုနည်းတူ အရှုံးနှင့် ရင်ဆိုင်ရသော လုပ်ငန်းတစ်ခုသည် ဈေးကွက်မှ အလွယ်တကူ ထွက်နိုင်သည်။
(ဃ) အစိုးရ၏ ဝင်ရောက် စွက်ဖက်မှု မရှိခြင်း။
အပြည့်ပြိုင်ဆိုင်မှုရှိသော ဈေးကွက်တွင် အစိုးရက ဝင်ရောက် စွက်ဖက်မှု မရှိပါ။ ဥပမာ အခွန်၊ ထောက်ပံ့ကြေး၊ သတ်မှတ်ကုန်ပစ္စည်းများအား ခွဲတမ်းချခြင်း စသည့် အစိုးရ၏ တားမြစ်ခြင်းများ မရှိသင့်ပါ။
(င) တူညီသော ဈေးနှုန်း။
အချိန်ကာလ တစ်ခုချိန်တွင် ကုန်စည်တစ်ခု၏ ဈေးနှုန်းသည် ဈေးကွက်တစ်ခုလုံး အတွက် တူညီစွာ ရှိနေသည်။
(စ) ဈေးကွက်အခြေအနေစိုက် သိရှိမှု ပြီးပြည့်စုံခြင်း။
ဝယ်သူများနှင့် ရောင်းသူများသည် ဈေးကွက်အတွင်း အရောင်းအဝယ် ပြုလုပ်သည့် ကုန်စည်နှင့် ပတ်သက်သော သတင်းအချက်အလက်များအား အပြည့်အဝ သိရှိထားကြသည်။
(ဆ) သွင်းအားစုများ လွတ်လပ်စွာ ရွှေ့ပြောင်းနိုင်ခြင်း။
ထုတ်လုပ်မှုပိုင်းဆိုင်ရာ သွင်းအားစုများ (ဥပမာ – လုပ်သားများ) သည် လုပ်ငန်းတစ်ခုမှ တစ်ခုသို့၊ ဒေသတစ်ခုမှ တစ်ခုသို့ လွတ်လပ်စွာ ပြောင်းရွှေ့နိုင်သည်။ ဤနည်းဖြင့် လုပ်သားများသည် ပိုမိုကောင်းမွန်သော ကျွမ်းကျင်မှုအသစ်များကို သင်ယူနိုင်မည် ဖြစ်သည်။
(ဇ) ရောင်းချခြင်းနှင့် သက်ဆိုင်သော အခြားကုန်ကျစရိတ် မရှိခြင်း။
အပြည့်ပြိုင်ဆိုင်မှုရှိသော ဈေးကွက်တွင် ရောင်းချခြင်းနှင့် သက်ဆိုင်သော စရိတ်များ (ဥပမာ – အရောင်းမြှင့်တင်ခြင်းနှင့် ကြော်ငြာခြင်း) အနည်းငယ် သို့မဟုတ် မရှိပါ။
– အပြည့်ပြိုင်ဆိုင်မှုရှိသော ဈေးကွက် ဆိုသည်မှာ ဈေးကွက်တွင် ဝယ်သူ၊ ရောင်းသူ အများအပြား ရှိခြင်း၊ တစ်သားတည်းတူညီသော ထုတ်ကုန်များကို ထုတ်လုပ်ရောင်းချခြင်းနှင့် လုပ်ငန်းများက ကုန်စည်ဈေးနှုန်းများအပေါ် လွှမ်းမိုးနိုင်မှု မရှိခြင်း စသည့် အချက်များဖြင့် ပြည့်စုံသော ဈေးကွက်မျိုးကို ဆိုလိုသည်။